فصل هشتم مطلق و مقيد مطابق تعريف علماى اصول ، مطلق عبارت از معنايى شايع است در جنس خود . شيوع مذكور به‌معنى شمول براى هر چيزى است كه مطلق صلاحيت اشتمال و انطباق برآن را دارد - چه اين شيوع و شمول استغراقى باشد و يا بدلى و يا مجموعى ( نظير شيوع و شمولى كه در بحث عام و خاص گذشت ) . شيوع گاه استغراقى است ، يعنى بر تمام افرادى دلالت دارد كه مطلق صالح است افراد مذكور را به‌طور مستقل و به‌گونه‌اى تحت حكم خود درآورد كه هر فردى از افراد مورد نظر براى امتثال و عصيان موضوع مستقل باشند . اطلاق بدلى نيز ، كه همان شيوع بدلى است ، عبارت از رفتن حكم بر روى طبيعت مىباشد . وقتى بخواهيم كه طبيعت موجود باشد ، صرف الوجود محقق طبيعت است ؛ چون طبيعت به اولين وجود تحقق پيدا مىكند ، يعنى وجودش به فرد واحد و انعدامش به انعدام تمام افراد است . بنابراين ، وقتى طبيعت خواسته مىشود و تمامى افراد عرضى و طولى طبيعت مورد طلب واقع مىگردند ، اين اطلاق بدلى است - چه صرف الوجود طبيعت بر اولين وجود منطبق شود ، و يا در وجوداتى كه متأخر از وجود اول است منطبق گردد ، و يا بر مسائل عرضى انطباق يابد ؛ يعنى مىتوان صرف الوجود را متخصص به يك